Lịch sử ban nhạc ABBA: từ cuộc gặp năm 1966 đến Voyage và di sản hơn nửa thế kỷ
Nhắc đến ABBA, nhiều người Việt Nam có thể không nhớ chính xác nhóm thành lập năm nào, nhưng chỉ cần vài giây đầu của Dancing Queen, Mamma Mia, The Winner Takes It All hay Happy New Year vang lên, cảm giác quen thuộc lập tức xuất hiện. Ít ban nhạc pop của thập niên 1970 có được đời sống lâu như vậy: được nghe trên radio, trong gia đình, đám cưới, sân khấu, phim ảnh rồi tiếp tục bước sang YouTube, Spotify và thế hệ người nghe mới.
Lịch sử ban nhạc ABBA thực ra bắt đầu trước khi cái tên ABBA tồn tại. Mốc đầu tiên có thể lần về tháng 6/1966, khi Björn Ulvaeus gặp Benny Andersson. Sau đó Agnetha Fältskog và Anni-Frid “Frida” Lyngstad xuất hiện, bốn con người với bốn sự nghiệp riêng dần trở thành một nhóm. Họ thắng Eurovision với Waterloo năm 1974, thống trị một phần nhạc pop quốc tế trong những năm sau đó, tạm dừng hoạt động cuối năm 1982 và gần bốn thập kỷ sau lại thu một album hoàn toàn mới mang tên Voyage.
ABBA là ai?
ABBA là nhóm nhạc pop đến từ Thụy Điển gồm bốn thành viên:
- Agnetha Fältskog – ca sĩ
- Björn Ulvaeus – guitar, sáng tác, sản xuất và vocal
- Benny Andersson – keyboard, sáng tác, sản xuất và vocal
- Anni-Frid “Frida” Lyngstad – ca sĩ
Tên ABBA được ghép từ chữ cái đầu trong tên của Agnetha, Björn, Benny và Anni-Frid. Trước khi dùng cái tên ngắn gọn này, họ từng xuất hiện dưới tên khá dài “Björn & Benny, Agnetha & Anni-Frid”.
Điều thú vị là ABBA không được tạo nên từ bốn người trẻ chưa tên tuổi cùng tập chơi trong một garage. Khi họ tìm thấy nhau, cả bốn đều đã có trải nghiệm âm nhạc đáng kể. Hai người đàn ông đã hoạt động trong những nhóm nổi tiếng tại Thụy Điển, còn hai giọng nữ đều có con đường ca hát riêng.
Đó cũng là một lý do khiến ABBA trưởng thành rất nhanh sau những thử nghiệm đầu tiên.
Tóm tắt lịch sử ABBA trong một phút
| Mốc | Sự kiện |
|---|---|
| 1966 | Björn Ulvaeus gặp Benny Andersson và bắt đầu viết nhạc cùng nhau |
| 1969 | Björn và Benny lần lượt gặp Agnetha và Frida |
| 1970 | Bốn người thử biểu diễn cùng nhau trong chương trình Festfolk |
| 1972 | People Need Love được phát hành, bộ tứ bắt đầu định hình |
| 1973 | Ring Ring đứng thứ ba tại Melodifestivalen nhưng trở thành hit |
| 1974 | Mang tên ABBA và thắng Eurovision với Waterloo |
| 1975-1977 | SOS, Mamma Mia, Dancing Queen, Arrival đưa ABBA lên hàng ngũ ngôi sao quốc tế |
| 1979 | Björn và Agnetha ly hôn, ABBA vẫn tiếp tục thu âm và lưu diễn |
| 1980 | Tour Nhật Bản trở thành những concert cuối cùng trước khán giả mua vé của ABBA thời kỳ đầu |
| 1981 | Benny và Frida ly hôn, album The Visitors ra đời |
| 1982 | ABBA quyết định tạm nghỉ |
| 1992 | ABBA Gold mở đầu một làn sóng hồi sinh lớn |
| 1999 | Musical Mamma Mia! ra mắt tại London |
| 2010 | ABBA được ghi danh vào Rock & Roll Hall of Fame |
| 2021 | Album Voyage ra mắt sau gần 40 năm |
| 2022 | ABBA Voyage mở cửa tại London |
| 2026 | Arrival tròn 50 năm, âm nhạc ABBA tiếp tục có đời sống mới |
Nguồn chính thức của ABBA xác nhận chính nhóm cũng xem năm 1966 là điểm bắt đầu câu chuyện, dù bộ tứ chỉ thực sự định hình sau đó vài năm.
Bốn thành viên ABBA trước khi trở thành ABBA
Agnetha Fältskog – cô gái đã viết nhạc từ năm sáu tuổi
Agnetha Åse Fältskog sinh ngày 5/4/1950 tại Jönköping, Thụy Điển. Cô viết ca khúc đầu tiên khi mới sáu tuổi và tới tuổi 16 đã hát trong ban nhạc khiêu vũ Bernt Enghardts.
Một sáng tác của Agnetha là Jag var så kär trở thành đĩa đơn đầu tay năm 1967 và lên số một tại Thụy Điển. Điều này rất quan trọng khi nhìn lại lịch sử ABBA: Agnetha không đơn giản là một ca sĩ được Björn và Benny tìm về để hát những bài họ viết. Cô đã là ca sĩ kiêm nhạc sĩ có sự nghiệp riêng trước khi nhóm ra đời.
Năm 1969, Agnetha và Björn bắt đầu mối quan hệ tình cảm. Họ đính hôn năm 1970 và kết hôn ngày 6/7/1971. Đầu năm 1972, cô còn đảm nhận vai Mary Magdalene trong phiên bản sân khấu Thụy Điển của Jesus Christ Superstar.
Trong ABBA, chất giọng của Agnetha trở thành một phần không thể tách rời khỏi nhiều bản thu nổi tiếng. Sau quãng hoạt động chính của nhóm, cô tiếp tục thực hiện các album solo và nhiều năm sau vẫn trở lại phòng thu.

Björn Ulvaeus – từ folk đến một nửa bộ đôi sáng tác ABBA
Björn Kristian Ulvaeus sinh ngày 25/4/1945 tại Gothenburg, sau đó lớn lên ở Västervik. Những năm đầu thập niên 1960, ông chơi trong West Bay Singers. Một cuộc thi tài năng của đài phát thanh Thụy Điển đưa nhóm đến với Stig Anderson, người về sau trở thành nhân vật quan trọng trong sự nghiệp ABBA.
West Bay Singers đổi tên thành Hootenanny Singers và trở thành một trong những nhóm folk thành công của Thụy Điển trong thập niên 1960.
Năm 1966, một cuộc gặp với Benny Andersson thay đổi hướng đi của Björn. Hai người nhanh chóng viết ca khúc đầu tiên cùng nhau, Isn’t It Easy To Say. Từ đây hình thành một trong những cặp sáng tác quan trọng của pop châu Âu.
Sau ABBA, Björn vẫn làm việc sát cánh với Benny trong Chess, Kristina från Duvemåla, Mamma Mia! và nhiều dự án âm nhạc khác.

Benny Andersson – người chơi accordion trở thành kiến trúc sư giai điệu của ABBA
Göran Bror Benny Andersson sinh ngày 16/12/1946 tại Stockholm. Benny được tiếp xúc âm nhạc từ rất sớm. Sáu tuổi, ông đã có chiếc accordion đầu tiên và chơi cùng cha cùng ông nội.
Năm 1964, Benny gia nhập The Hep Stars với vai trò keyboard. Đây là một trong những nhóm pop lớn nhất Thụy Điển thời bấy giờ. Không lâu sau, ông bắt đầu sáng tác và có những ca khúc thành công như Sunny Girl.
Cuộc gặp Björn vào tháng 6/1966 tạo nên một quan hệ cộng tác kéo dài hàng chục năm. Đến năm 1970, khi Björn và Benny làm album Lycka, họ mời Agnetha và Frida hát bè. Ca khúc Hej Gamle Man trở thành một trong những bản thu đầu tiên có mặt cả bốn người sau này sẽ tạo nên ABBA.
Nếu Agnetha và Frida tạo nên khuôn mặt và màu vocal đặc trưng của ABBA thì cặp Benny – Björn là trung tâm sáng tác và sản xuất. Website chính thức của nhóm cũng mô tả phần lớn các ca khúc được viết và sản xuất bởi hai người.

Anni-Frid “Frida” Lyngstad – giọng ca sinh tại Na Uy, trưởng thành ở Thụy Điển
Anni-Frid Synni Lyngstad sinh ngày 15/11/1945 tại Ballangen, Na Uy và chuyển đến Thụy Điển từ khi còn rất nhỏ. Frida lên sân khấu từ thời niên thiếu, hát cho các dance band và dần bước vào con đường thu âm chuyên nghiệp.
Năm 1967, cô chiến thắng một cuộc thi tài năng và xuất hiện trên truyền hình quốc gia Thụy Điển. Đó là một bước ngoặt trong sự nghiệp solo của Frida.
Năm 1969, Frida gặp Benny Andersson. Họ trở thành một cặp và tới tháng 10/1978 mới kết hôn. Sau ABBA, Frida tiếp tục làm nhạc solo, đáng chú ý có album tiếng Anh Something’s Going On năm 1982 do Phil Collins sản xuất.
Bốn thành viên vì thế không phải bốn mảnh ghép giống nhau. Họ đến từ folk, pop, dance band và solo. Khi những nền tảng ấy gặp nhau, ABBA mới hình thành.

1966-1970: ABBA bắt đầu từ cuộc gặp của Björn và Benny
Nếu phải chọn một ngày bắt đầu lịch sử ABBA trước cả khi cái tên ABBA xuất hiện, tháng 6/1966 là mốc hợp lý nhất.
Björn lúc ấy thuộc Hootenanny Singers, Benny chơi keyboard cho The Hep Stars. Hai người gặp nhau và nhận ra họ có cùng ham muốn viết nhạc. Chỉ vài tuần sau, họ đã thử sáng tác chung. Đến cuối thập niên 1960, quan hệ này không còn là một cuộc thử nghiệm mà trở thành một partnership sáng tác ổn định.
Năm 1969, hai người đàn ông lần lượt gặp Agnetha và Frida. Chuyện âm nhạc bắt đầu trộn lẫn với chuyện tình cảm. Björn – Agnetha và Benny – Frida trở thành hai cặp đôi.
Nghe lại câu chuyện sau hơn nửa thế kỷ, mô hình “hai cặp tình nhân cùng lập ban nhạc” có vẻ như được một nhà biên kịch sắp đặt. Nhưng ban đầu họ cũng chưa biết phải làm gì với đội hình đó.
Năm 1970, bốn người thử một chương trình cabaret mang tên Festfolk. Tên gọi vừa có thể hiểu là “những cặp đôi đính hôn”, vừa gợi nghĩa “những người thích tiệc tùng”. Thử nghiệm không thành công.
Nếu câu chuyện dừng ở đó, có lẽ lịch sử pop đã không có ABBA.
1972: People Need Love và thời điểm bộ tứ thật sự hình thành
Mùa xuân năm 1972, bốn người thu People Need Love. Ca khúc đạt mức thành công vừa phải tại Thụy Điển nhưng đủ để chứng minh rằng bốn giọng và bốn cá tính này có lý do để tiếp tục đi cùng nhau.
Nghe People Need Love trong discography chính thức của ABBA
Lúc này cái tên được sử dụng vẫn là “Björn & Benny, Agnetha & Anni-Frid”. Nó chính xác, nhưng rõ ràng không phải một cái tên lý tưởng để in lớn trên poster.
ABBA đã hình thành về mặt con người và âm nhạc. Phần còn thiếu là một cú hích đủ lớn để đưa họ ra khỏi Thụy Điển.
1973: Ring Ring thất bại ở cuộc thi nhưng thành công với khán giả
Năm 1973, bộ tứ tham gia Melodifestivalen, cuộc tuyển chọn của Thụy Điển để tìm đại diện dự Eurovision, bằng Ring Ring.
Chi tiết này thường bị kể nhầm thành “ABBA dự Eurovision 1973 và về thứ ba”. Thực tế họ về thứ ba ở vòng tuyển chọn quốc gia, vì vậy không đại diện Thụy Điển tại Eurovision năm ấy.
Thất bại ở cuộc thi lại không ngăn được ca khúc thành công. Đĩa đơn và album Ring Ring trở thành những bản phát hành lớn tại Thụy Điển và ca khúc cũng đi sang nhiều thị trường châu Âu.
Album Ring Ring phát hành ngày 26/3/1973. Website ABBA nhìn lại đây là album cho thấy cả bốn người đang dần thực sự trở thành một nhóm.
Họ quyết định thử Eurovision thêm một lần nữa.
1974: Waterloo và ba phút thay đổi cuộc đời bốn người Thụy Điển
Lần này họ có Waterloo.
Nhóm đổi tên thành ABBA, lấy bốn chữ đầu trong tên thành viên. Trớ trêu là ABBA cũng đã là tên một công ty cá hộp của Thụy Điển, nhưng phía công ty đồng ý để nhóm pop sử dụng cái tên.
Ngày 6/4/1974 tại Brighton, Anh, ABBA bước lên sân khấu Eurovision với trang phục rực rỡ và một ca khúc pop mang năng lượng hoàn toàn khác với hình ảnh nghiêm trang thường gắn với cuộc thi lúc đó.
Họ chiến thắng.
Waterloo lập tức đứng đầu nhiều bảng xếp hạng tại châu Âu và thậm chí lọt Top 10 tại Mỹ, thị trường khi đó hầu như chẳng quan tâm đến Eurovision.
Xem ABBA – Waterloo trên YouTube chính thức
Đây là khoảnh khắc nổi tiếng nhất trong lịch sử ABBA, nhưng chiến thắng Eurovision cũng tạo ra một vấn đề: nhiều nghệ sĩ thắng cuộc thi chỉ nổi tiếng ngắn hạn. ABBA phải chứng minh họ không phải “one-hit wonder”.

1975: SOS và Mamma Mia chứng minh Waterloo không phải may mắn
ABBA mất khoảng một năm rưỡi mới có cú hit quốc tế lớn tiếp theo. Nhưng khi SOS xuất hiện, câu chuyện thay đổi.
Album ABBA năm 1975 cho thấy phong cách của nhóm đã thành hình rõ rệt hơn: melody dễ nhớ, nhiều lớp vocal, arrangement dày nhưng vẫn nghe sáng và gọn. Album chứa SOS, Mamma Mia và I Do, I Do, I Do, I Do, I Do.
Mamma Mia đặc biệt thành công ở Australia, đứng số một suốt mười tuần và góp phần tạo ra hiện tượng “ABBA mania” tại quốc gia này.
Xem ABBA – Mamma Mia trên YouTube
Nếu Waterloo mở cửa cho ABBA, thì SOS và Mamma Mia là bằng chứng họ đủ sức sống lâu hơn một cuộc thi truyền hình.
1976-1977: Dancing Queen và thời kỳ ABBA trở thành hiện tượng toàn cầu
Năm 1976 là một trong những năm quan trọng nhất của nhóm.
Fernando và Dancing Queen lần lượt chinh phục hàng loạt thị trường. Đặc biệt, Dancing Queen trở thành đĩa đơn duy nhất của ABBA từng đứng số một tại Mỹ.
Xem ABBA – Dancing Queen trên YouTube chính thức
Xem ABBA – Fernando trên YouTube
Album Arrival, phát hành cuối năm 1976, còn có Money, Money, Money và Knowing Me, Knowing You. Đây là ABBA ở trạng thái pop cô đọng nhất: intro đủ ngắn để nhận ra ngay, chorus gần như tự động nằm lại trong đầu và hai giọng nữ luôn có cách hòa vào nhau mà vẫn giữ được cá tính riêng.
Đầu năm 1977, ABBA thực hiện tour châu Âu và Australia với các buổi diễn kín khán giả. Cơn sốt tại Australia mạnh đến mức chuyến đi này trở thành chất liệu cho ABBA – The Movie.
Cuối năm, nhóm phát hành ABBA – The Album. Âm nhạc bắt đầu tham vọng hơn: bài dài hơn, cấu trúc phức tạp hơn và phần lời có nhiều không gian hơn trước. The Name of the Game, Take A Chance On Me và Thank You for the Music ra đời trong giai đoạn này.
Xem ABBA – Take A Chance On Me trên YouTube
Đây có lẽ là lúc hình ảnh ABBA quen thuộc nhất được đóng khung trong ký ức đại chúng: bốn người, quần áo sân khấu rực rỡ, hai giọng nữ đứng phía trước và hàng loạt chorus nghe một lần đã nhớ.

1978-1979: danh tiếng vẫn tăng nhưng hình ảnh hai cặp đôi bắt đầu vỡ
Mùa xuân 1978, ABBA đẩy mạnh quảng bá tại Mỹ. Take A Chance On Me lọt Top 3 tại đây, một thành tích đáng kể với một nhóm đến từ Thụy Điển.
Nhưng phía sau hình ảnh ban nhạc hạnh phúc, đời sống riêng thay đổi nhanh.
Đầu năm 1979, Björn và Agnetha công bố ly hôn.
Điều này không làm ABBA lập tức dừng hoạt động. Cả bốn vẫn làm việc cùng nhau. Album Voulez-Vous ra mắt tháng 4/1979, đưa nhóm tiến sâu hơn vào nhịp disco đang thống trị cuối thập niên.
Chiquitita, Voulez-Vous, Does Your Mother Know và Angeleyes là những gương mặt nổi bật của giai đoạn này.
Xem ABBA – Chiquitita trên YouTube chính thức
Mùa thu năm đó xuất hiện một trong những intro synth dễ nhận ra nhất của pop: Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight).
Xem ABBA – Gimme! Gimme! Gimme! trên YouTube
ABBA đồng thời đi tour Canada, Mỹ và châu Âu. Xét về sự nghiệp, họ vẫn đang là một cỗ máy pop vận hành ở quy mô rất lớn.

1980: Super Trouper và một màu sắc trưởng thành hơn
Tháng 3/1980, ABBA sang Nhật Bản. Không ai biết vào thời điểm đó rằng đây sẽ trở thành những concert cuối cùng của nhóm trước khán giả mua vé trong giai đoạn hoạt động cổ điển.
Phần còn lại của năm được dành cho album Super Trouper.
Nếu nghe ABBA chỉ qua Dancing Queen và Mamma Mia, người ta dễ đóng khung nhóm vào những bài hát vui vẻ. Nhưng Super Trouper cho thấy một khuôn mặt khác.
The Winner Takes It All là một ví dụ rõ nhất. Phần nhạc không cần phô trương, còn vocal mang cảm giác rất gần với một cuộc đối thoại sau chia tay.
Nghe The Winner Takes It All từ kênh ABBA chính thức
Album cũng chứa Super Trouper, Lay All Your Love on Me và một ca khúc đặc biệt quen thuộc với người Việt Nam: Happy New Year.
Xem ABBA – Happy New Year trên YouTube
Điều thú vị là Happy New Year không phải một bài chúc Tết đơn thuần. Phía sau đoạn điệp khúc quen thuộc là cái nhìn khá chùng xuống về tương lai, những điều đã qua và hy vọng rằng con người sẽ có một thế giới tốt hơn.
Có lẽ vì vậy mà ca khúc sống lâu. Nó vừa đủ quen để vang lên mỗi dịp năm mới, nhưng không hoàn toàn vui đến mức trở thành nhạc nền vô nghĩa.

1981: The Visitors và cuộc hôn nhân thứ hai kết thúc
Tháng 2/1981, Benny và Frida thông báo ly hôn.
Như vậy hình ảnh ABBA gồm hai cặp vợ chồng đã biến mất hoàn toàn. Tuy nhiên, một lần nữa, ly hôn không đồng nghĩa ban nhạc ngay lập tức tan rã. Cả bốn vẫn thu âm với nhau.
Cuối năm, album The Visitors ra đời.
So với màu sắc lấp lánh của ABBA giữa thập niên 1970, The Visitors nghe lạnh hơn, trưởng thành hơn và đôi lúc cô độc hơn. One of Us trở thành đĩa đơn nổi bật nhất của album, bên cạnh những ca khúc như When All Is Said and Done hay Slipping Through My Fingers.
Đến đây, ABBA vẫn có khả năng làm nhạc. Vấn đề là bốn người còn muốn tiếp tục sống trong guồng quay ABBA hay không.
1982: ABBA tan rã hay chỉ tạm nghỉ?
Đây là mốc dễ bị kể sai nhất.
Trong năm 1982, năng lượng dành cho ABBA giảm dần. Björn và Benny chuyển sự chú ý sang những ý tưởng sau này dẫn đến musical Chess. Agnetha và Frida quay lại với sự nghiệp solo.
Nhóm phát hành compilation The Singles – The First Ten Years cùng các bản thu mới. Trong số đó có The Day Before You Came, một trong những ca khúc cuối giai đoạn cũ và cũng là một trong những bản thu có không khí khác lạ nhất của ABBA.
Cuối năm 1982, họ quyết định tạm nghỉ.
Không có một khoảnh khắc kịch tính kiểu bốn thành viên bước ra họp báo và tuyên bố “ABBA giải tán từ hôm nay”. Website chính thức của ABBA viết rằng họ tin nếu muốn, vài năm sau họ vẫn có thể trở lại.
Vấn đề là “vài năm” ấy kéo dài gần bốn thập kỷ.
Vì vậy, nếu hỏi “ABBA tan rã năm nào?”, câu trả lời thông dụng là 1982 vì đây là lúc hoạt động chung dừng lại. Nhưng viết chính xác hơn thì ABBA bước vào một quãng nghỉ từ cuối năm 1982 chứ không tuyên bố giải tán chính thức.
Có phải ABBA dừng lại vì hai cặp đôi ly hôn?
Ly hôn chắc chắn làm thay đổi bầu không khí của nhóm, nhưng nói “ABBA tan rã vì hai cặp vợ chồng chia tay” là một lời giải thích quá gọn cho một câu chuyện phức tạp hơn.
Björn và Agnetha công bố ly hôn từ đầu 1979. Sau đó ABBA vẫn làm Voulez-Vous, thực hiện tour quốc tế, phát hành Super Trouper và tiếp tục nhiều năm làm việc chung.
Benny và Frida công bố ly hôn đầu 1981. Cuối năm đó cả bốn vẫn hoàn thành The Visitors.
Đến 1982, mỗi người đơn giản đã có những hướng đi khác.
ABBA đã trải qua một thập kỷ thu âm, quảng bá, truyền hình, tour diễn và áp lực quốc tế. Björn – Benny muốn bước vào thế giới musical. Agnetha – Frida muốn trở lại với công việc solo. Hai cuộc hôn nhân kết thúc là một phần của bối cảnh, chứ không phải một nút bấm khiến ABBA lập tức biến mất.
Có lẽ chính cách kết thúc không chính thức ấy mới giải thích được chuyện xảy ra năm 2021.
Sau ABBA, bốn thành viên đi đâu?
Björn Ulvaeus và Benny Andersson tiếp tục viết nhạc cùng nhau. Họ hợp tác với Tim Rice để tạo nên Chess, với các bài nổi tiếng như One Night in Bangkok và I Know Him So Well. Benny còn phát hành nhạc solo và phát triển Benny Anderssons Orkester.
Agnetha tiếp tục làm album solo tiếng Anh, trong đó có Wrap Your Arms Around Me năm 1983. Sau một thời gian ít xuất hiện trước công chúng, cô nhiều lần trở lại phòng thu trong những thập niên sau.
Frida cũng có sự nghiệp solo riêng. Something’s Going On, album năm 1982 do Phil Collins sản xuất, là một trong những dự án đáng chú ý nhất của cô sau thời ABBA.
Nhưng điều kỳ lạ là dù bốn người không còn hoạt động thường xuyên cùng nhau, ABBA chưa bao giờ thực sự biến mất khỏi đời sống đại chúng.
1992: ABBA Gold khiến một thế hệ mới nghe lại ABBA
Năm 1992, compilation ABBA Gold được phát hành.
Đây không chỉ là một album “best of”. Nó góp phần lớn vào cuộc hồi sinh của ABBA trong thập niên 1990. Theo website chính thức của nhóm, ABBA Gold đã bán hơn 33 triệu bản.
Các ca khúc cũ quay trở lại radio, phim ảnh, party và văn hóa đại chúng. Một thế hệ không sống trong thập niên 1970 bắt đầu biết Dancing Queen, Mamma Mia hay Take A Chance On Me như những bài hát của chính thời đại mình.
ABBA dần chuyển trạng thái từ một ban nhạc cũ thành một phần của canon pop quốc tế.
1999: Mamma Mia! biến catalogue ABBA thành một thế giới sân khấu
Ngày 6/4/1999, đúng 25 năm sau chiến thắng Eurovision, musical Mamma Mia! ra mắt tại London.
Thay vì kể tiểu sử ABBA, tác phẩm xây dựng một câu chuyện mới dựa trên các ca khúc của nhóm. Mô hình này tỏ ra cực kỳ hiệu quả. Musical tới Broadway năm 2001 rồi lan ra hàng trăm thành phố. Website ABBA cho biết tác phẩm đã được hơn 60 triệu người xem tại hơn 440 thành phố.
Năm 2008, phiên bản điện ảnh với Meryl Streep, Pierce Brosnan, Amanda Seyfried và nhiều diễn viên khác đưa catalogue ABBA tiếp cận thêm một thế hệ khán giả.
Mamma Mia! làm được một chuyện quan trọng: đưa những bài hát cũ ra khỏi bảo tàng hoài niệm.
Chúng lại được hát, diễn, phối mới và đặt vào những câu chuyện khác.
2010-2016: từ Rock & Roll Hall of Fame đến khoảnh khắc bốn người đứng cạnh nhau
Năm 2010, ABBA được ghi danh vào Rock & Roll Hall of Fame ở hạng mục Performer.
Năm 2013, ABBA The Museum mở cửa tại Stockholm.
Đến tháng 1/2016, một khoảnh khắc tưởng nhỏ lại gây chú ý khắp thế giới: cả bốn thành viên cùng có mặt tại lễ khai trương Mamma Mia! The Party và đứng cạnh nhau trước công chúng. Theo website ABBA, đây là lần đầu sau khoảng ba thập kỷ người ta có cơ hội chụp cả bốn người cùng nhau trong một bức ảnh như vậy.
Nhưng ngay cả lúc đó, một album ABBA mới vẫn nghe giống chuyện viễn tưởng.
2021: Voyage và cuộc trở lại sau gần 40 năm
Ngày 2/9/2021, ABBA công bố điều người hâm mộ đã chờ đợi hàng chục năm: họ có nhạc mới.
Ngày 5/11/2021, Voyage chính thức phát hành. Đây là studio album thứ chín và album mới đầu tiên của ABBA sau gần 40 năm. Album gồm 10 ca khúc do Benny và Björn viết và sản xuất, với Agnetha và Frida trở lại phía trước micro.
Hai bài đầu tiên được giới thiệu là I Still Have Faith In You và Don’t Shut Me Down.
Xem ABBA – I Still Have Faith In You trên YouTube chính thức
Điều thú vị nhất nằm ngay trong lời thông báo của nhóm. ABBA nói họ đã “take a break” từ năm 1982 và bây giờ quyết định kết thúc quãng nghỉ đó. Gần bốn thập kỷ bỗng được nối lại như một dấu phẩy rất dài.
Voyage không cố biến bốn nghệ sĩ ngoài 70 tuổi trở lại thành ABBA của năm 1976. Chính cảm giác thời gian đã đi qua trở thành một phần của album.
Sự trở lại còn đưa ABBA lần đầu bước vào hệ thống đề cử Grammy. Theo Grammy, tính đến hiện tại nhóm có 5 đề cử Grammy, gồm đề cử Record of the Year cho I Still Have Faith In You và bốn đề cử liên quan đến Voyage cùng Don’t Shut Me Down ở mùa giải kế tiếp.

2022 đến nay: ABBA Voyage và một kiểu concert rất khác
ABBA không trở lại bằng tour diễn truyền thống.
Ngày 27/5/2022, ABBA Voyage Arena mở cửa tại London. Khán giả nhìn thấy những phiên bản kỹ thuật số của Agnetha, Björn, Benny và Frida trên sân khấu, kết hợp cùng ban nhạc live. Công nghệ motion capture được dùng để tái tạo ABBA ở hình ảnh thời kỳ đỉnh cao.
Như vậy, những concert tại Nhật tháng 3/1980 vẫn là các buổi biểu diễn cuối của bốn thành viên trước khán giả mua vé theo hình thức truyền thống, trong khi ABBA Voyage là một loại hình trình diễn khác.
Tính đến tháng 9/2026, ABBA Voyage vẫn đang hoạt động tại London và hệ thống chính thức đang bán vé đến tháng 5/2027.
Đó là một kết thúc khá lạ cho câu hỏi “ABBA còn hoạt động không?”. Họ không hoạt động như một ban nhạc trẻ đi tour thường niên, nhưng ABBA cũng rõ ràng chưa trở thành một hiện vật bất động của quá khứ.
9 studio album của ABBA
ABBA có tám studio album trong giai đoạn 1973-1981 và album thứ chín Voyage năm 2021. Danh mục chính thức của nhóm xác nhận tám album ban đầu gồm Ring Ring, Waterloo, ABBA, Arrival, ABBA – The Album, Voulez-Vous, Super Trouper và The Visitors.
| Năm | Album | Một số ca khúc đáng nghe |
|---|---|---|
| 1973 | Ring Ring | Ring Ring, People Need Love |
| 1974 | Waterloo | Waterloo, Honey Honey |
| 1975 | ABBA | Mamma Mia, SOS, I Do, I Do, I Do, I Do, I Do |
| 1976 | Arrival | Dancing Queen, Money Money Money, Knowing Me Knowing You |
| 1977 | ABBA – The Album | Take A Chance On Me, The Name of the Game, Thank You for the Music |
| 1979 | Voulez-Vous | Voulez-Vous, Chiquitita, Does Your Mother Know, Angeleyes |
| 1980 | Super Trouper | The Winner Takes It All, Super Trouper, Happy New Year, Lay All Your Love on Me |
| 1981 | The Visitors | One of Us, Slipping Through My Fingers, When All Is Said and Done |
| 2021 | Voyage | I Still Have Faith In You, Don’t Shut Me Down, Little Things |
Nếu chỉ muốn nghe một vòng ngắn để hiểu hành trình của nhóm, có thể đi theo thứ tự: Ring Ring – Waterloo – SOS – Mamma Mia – Dancing Queen – Take A Chance On Me – Gimme! Gimme! Gimme! – The Winner Takes It All – One of Us – I Still Have Faith In You.
Đi theo thứ tự đó, sự thay đổi của ABBA nghe rõ hơn nhiều so với việc chỉ bật một playlist greatest hits ngẫu nhiên.
Những ca khúc ABBA nên nghe ít nhất một lần
Waterloo – 1974
Ca khúc đưa ABBA thắng Eurovision và mở đường cho sự nghiệp quốc tế.
Waterloo – Official Music Video
Mamma Mia – 1975
Một trong những bài khiến người ta nhận ra công thức pop của ABBA đã thực sự thành hình.
Mamma Mia – Official Music Video
Fernando – 1976
Một màu sắc mềm hơn và giàu không khí hơn so với những single pop sôi động của nhóm.
Fernando – Official Music Video
Dancing Queen – 1976
Ca khúc duy nhất của ABBA đứng số một tại Mỹ và có lẽ là bản thu đại diện rõ nhất cho hình ảnh ABBA trong văn hóa đại chúng.
Dancing Queen – Official Music Video
Đến năm 2025, video Dancing Queen đã vượt 1 tỷ lượt xem trên YouTube, thêm một minh chứng khá trực quan cho việc một bài hát gần nửa thế kỷ vẫn có thể tìm được khán giả mới.
Take A Chance On Me – 1978
Một ví dụ thú vị về cách ABBA dùng vocal rhythm và bè hát như một phần của arrangement.
Take A Chance On Me – Official Music Video
Chiquitita – 1979
Một trong những ballad dễ nhận biết nhất của ABBA.
Chiquitita – Official Music Video
Gimme! Gimme! Gimme! – 1979
Synth hook của bài sau này tiếp tục sống trong văn hóa pop nhiều thập kỷ sau ABBA.
Gimme! Gimme! Gimme! – YouTube
The Winner Takes It All – 1980
Một trong những bản vocal giàu cảm xúc nhất của nhóm và là ví dụ điển hình cho giai đoạn ABBA trưởng thành hơn về nội dung. Và ở Wordcup 2026, bài hát này trở nên phổ biến lại từ những video trên Tikok.
The Winner Takes It All – Official Lyric Video
Happy New Year – 1980
Ở Việt Nam, có lẽ đây là ca khúc ABBA dễ xuất hiện định kỳ nhất. Mỗi cuối tháng 12, bài lại quay về như một phần của âm thanh mùa năm mới.
Happy New Year – Official Video
I Still Have Faith In You – 2021
Một lựa chọn rất phù hợp để nghe ngay sau các hit cũ. Bài hát không cố phủ nhận tuổi tác của bốn thành viên mà biến chính quãng thời gian họ đã đi qua thành nội dung.
I Still Have Faith In You – Official Video
Tại sao nhạc ABBA vẫn nghe được sau hơn 50 năm?
Thành công của ABBA thường được tóm lại bằng chữ “catchy”, nhưng nếu chỉ cần melody bắt tai thì hàng nghìn hit khác của thập niên 1970 cũng phải sống lâu tương tự.
ABBA có vài thứ cùng xuất hiện một lúc.
Melody rất dễ nhớ nhưng arrangement không hề sơ sài
Benny và Björn viết những hook có thể nhận ra gần như ngay lập tức, nhưng phần nhạc phía sau thường có nhiều lớp. Piano, guitar, keyboard, rhythm section, vocal doubling và bè được sắp xếp để bài hát nghe lớn hơn số thành viên thật sự đứng trên sân khấu.
Vì vậy nhạc ABBA có thể nghe rất đơn giản ở lần đầu nhưng lại có nhiều chi tiết để nghe lại.
Hai giọng nữ không chỉ thay nhau hát lead
Một trong những “nhạc cụ” quan trọng nhất của ABBA là cách Agnetha và Frida hòa giọng.
Có lúc một người đứng lead, người kia hỗ trợ. Có lúc hai giọng được xếp gần như một khối. Có những câu hát mà cảm giác “ABBA” đến từ chính lớp vocal này trước cả khi người nghe kịp chú ý tới nhạc cụ.
Đây cũng là điều các ban nhạc biểu diễn lại ABBA thường phải xử lý kỹ. Chơi đúng hợp âm mới chỉ là một nửa câu chuyện, còn phrasing, bè và cách hai vocal đi với nhau mới quyết định bản phối có ra được tinh thần bài hay không.
Những bài vui thường có một chút buồn
ABBA rất giỏi tạo ra sự đối lập.
Nhạc có thể sáng nhưng lời không nhất thiết vui. Chorus có thể khiến cả phòng hát theo nhưng câu chuyện phía dưới lại nói về chia tay, cô độc, thời gian hoặc một mối quan hệ đang mất đi.
Knowing Me, Knowing You, The Winner Takes It All, One of Us là những ví dụ dễ thấy.
Chính lớp buồn nằm dưới bề mặt pop ấy giúp các bài hát không trở thành những món đồ chỉ thuộc thập niên 1970.
Từ ABBA nhìn lại cách một ban nhạc live tạo màu sắc bằng vocal
Một điểm rất đáng chú ý khi nghe ABBA là vocal không phải phần được “đặt lên trên beat” sau khi mọi thứ đã hoàn thành. Vocal là một phần của arrangement.
Với biểu diễn live cũng vậy. Một đội hình hai vocal có thể tạo cảm giác hoàn toàn khác nếu biết chia lead, đáp câu và dựng bè thay vì cả hai chỉ thay phiên nhau hát từng bài.
Nếu bạn đang tìm hiểu ban nhạc vì muốn chuẩn bị một chương trình thực tế, có thể xem các vocal đang biểu diễn cùng NilBand hoặc tham khảo các chương trình biểu diễn của NilBand. Đây chỉ là một phần nhỏ trong câu chuyện ABBA, nhưng cũng là phần dễ nhìn thấy nhất khi những ca khúc được đưa trở lại sân khấu.
Với nhu cầu book ban nhạc, liên hệ Mr Huân – 0931535068 hoặc gửi yêu cầu tại khu vực booking của NilBand.
Âm thanh là hạng mục riêng. Với nhu cầu thuê hệ thống âm thanh và kỹ thuật, liên hệ Mr Khoa – 0764 397 296 và có thể xem portfolio SimpleSound. Thông tin tổng quan về band có tại NilBand.
ABBA ngày nay còn hoạt động không?
Câu trả lời ngắn là: có, nhưng không theo mô hình ban nhạc đi tour thông thường.
Bốn thành viên trở lại phòng thu để thực hiện Voyage năm 2021. Dự án ABBA Voyage mở tại London từ năm 2022, sử dụng hình ảnh kỹ thuật số của bốn thành viên kết hợp với ban nhạc live. Đến tháng 9/2026, chương trình vẫn đang được bán vé đến tháng 5/2027.
ABBA cũng tiếp tục kỷ niệm catalogue của mình. Năm 2024 đánh dấu 50 năm Waterloo. Năm 2025 album ABBA tròn 50 năm và Dancing Queen vượt 1 tỷ view YouTube. Năm 2026 đến lượt Arrival kỷ niệm 50 năm.
Nhìn theo cách đó, ABBA chưa từng có một đoạn kết thật gọn.
Lịch sử ABBA là câu chuyện về một quãng nghỉ dài gần 40 năm
Điều thú vị nhất trong lịch sử ABBA có lẽ không phải việc họ bán bao nhiêu đĩa hay có bao nhiêu hit.
Đó là khoảng cách giữa 1982 và 2021.
Bốn người từng nghĩ họ chỉ tạm nghỉ và có thể quay lại sau vài năm. Vài năm trở thành vài thập kỷ. Trong khoảng trống đó, nhạc ABBA không chết đi mà tự tìm thêm khán giả qua ABBA Gold, Mamma Mia!, phim ảnh, sân khấu, karaoke, streaming và Internet.
Rồi chính bốn người quay lại phòng thu.
Từ cuộc gặp Björn – Benny năm 1966, People Need Love, cú hụt với Ring Ring, chiến thắng Waterloo, đỉnh cao Dancing Queen, những cuộc ly hôn, quãng nghỉ năm 1982 cho tới Voyage, lịch sử ban nhạc ABBA không phải một đường thẳng đi lên rồi kết thúc. Nó giống một ca khúc có đoạn nghỉ rất dài trước khi giai điệu cũ bất ngờ vang trở lại.
Và sau hơn nửa thế kỷ, hàng tỷ lượt nghe cho thấy vẫn còn rất nhiều người nhận ra giai điệu ấy ngay từ những nốt đầu tiên.
Câu hỏi thường gặp về ban nhạc ABBA
ABBA thành lập năm nào?
Bộ tứ bắt đầu thu âm với nhau dưới hình thức gần với một nhóm cố định vào năm 1972, với People Need Love. Tuy nhiên, website chính thức ABBA tính câu chuyện của nhóm từ cuộc gặp giữa Björn Ulvaeus và Benny Andersson vào năm 1966.
ABBA có mấy thành viên?
ABBA có bốn thành viên chính: Agnetha Fältskog, Björn Ulvaeus, Benny Andersson và Anni-Frid “Frida” Lyngstad.
Tên ABBA có nghĩa là gì?
ABBA là từ viết tắt ghép từ chữ đầu của Agnetha, Björn, Benny và Anni-Frid.
ABBA là ban nhạc nước nào?
ABBA là ban nhạc của Thụy Điển. Frida sinh tại Na Uy nhưng lớn lên và xây dựng sự nghiệp âm nhạc tại Thụy Điển.
ABBA thắng Eurovision năm nào?
ABBA thắng Eurovision Song Contest ngày 6/4/1974 tại Brighton, Anh với ca khúc Waterloo.
Dancing Queen có phải bài hát thành công nhất của ABBA không?
Không có một tiêu chí duy nhất để xác định “thành công nhất”, nhưng Dancing Queen là một trong những bản hit lớn nhất của nhóm và là đĩa đơn duy nhất của ABBA từng đứng số một tại Mỹ. Đến năm 2025, video chính thức đã vượt 1 tỷ lượt xem YouTube.
ABBA tan rã năm nào?
ABBA dừng hoạt động chung vào cuối 1982, nhưng chính nhóm mô tả đây là một quãng nghỉ, không phải tuyên bố giải tán chính thức. Họ quay lại với album Voyage năm 2021.
Vì sao ABBA dừng hoạt động?
Hai cuộc ly hôn làm thay đổi đời sống của nhóm nhưng không phải nguyên nhân duy nhất. Đến 1982, Björn và Benny muốn tập trung vào các dự án sáng tác mới, còn Agnetha và Frida trở lại sự nghiệp solo. Sau khoảng một thập kỷ làm việc ở cường độ cao, năng lượng dành cho ABBA cũng giảm dần.
ABBA có tái hợp không?
Có. Bốn thành viên trở lại phòng thu và phát hành studio album Voyage ngày 5/11/2021, album mới đầu tiên của ABBA sau gần 40 năm.
ABBA Voyage là gì?
ABBA Voyage là concert tại London sử dụng các phiên bản kỹ thuật số của bốn thành viên ABBA kết hợp với ban nhạc live. Chương trình khai trương ngày 27/5/2022 và đến tháng 9/2026 vẫn đang bán vé cho các suất diễn tới tháng 5/2027.
Happy New Year của ABBA phát hành năm nào?
Happy New Year nằm trong album Super Trouper phát hành năm 1980. Bài hát về sau trở thành một trong những ca khúc năm mới quen thuộc nhất tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
